Việt Nam đăng cai Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về tính xác thực của di sản

Chiều này, ngày 22 tháng 9 năm 2026, Họp báo Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực đã diễn ra tại Di tích Khảo cổ học 18 Hoàng Diệu – Hoàng thành Thăng Long.

Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực diễn ra từ ngày 27/9 đến 1/10/2026 tại Hà Nội và Ninh Bình, Việt Nam. Hội nghị quy tụ khoảng 250 đại biểu từ trong và ngoài khu vực, gồm đại diện các cơ quan chính phủ, chuyên gia di sản, đơn vị quản lý di sản, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng, chủ thể nắm giữ tri thức và thanh niên.

Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Uỷ ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đồng tổ chức, với sự tham gia của các cơ quan trung ương và địa phương.

 

Tính xác thực trong một thế giới đang thay đổi

Hơn ba thập kỷ kể từ khi Văn kiện Nara về Tính xác thực được thông qua năm 1994, bối cảnh bảo tồn di sản đã thay đổi đáng kể. Các thực hành văn hóa đang được duy trì, tri thức địa phương, mối liên hệ tâm linh và quan hệ giữa con người với thiên nhiên ngày càng có vai trò quan trọng trong cách nhận diện và lý giải giá trị di sản. Cùng với đó, biến đổi khí hậu, xung đột, thiên tai, đô thị hóa, du lịch và công nghệ mới đang đặt ra những vấn đề mới đối với việc đánh giá và bảo vệ tính xác thực.

Hội nghị lần này tại Việt Nam tiếp nối quá trình thảo luận quốc tế được thúc đẩy tại Hội nghị năm 2025 ở Nairobi, đồng thời triển khai các quyết định của Ủy ban Di sản Thế giới khuyến khích tổ chức những cuộc đối thoại tương tự ở cấp khu vực. Một vấn đề trọng tâm xuyên suốt Đối thoại là cách hiểu và đánh giá tính xác thực trong những bối cảnh mà di sản tồn tại, biến đổi và vẫn giữ được giá trị cốt lõi.

Tại hội nghị, các đại biểu sẽ xem xét mức độ phù hợp của những cách tiếp cận hiện nay trước thực tiễn bảo tồn di sản, trong đó có công tác phục dựng sau xung đột hoặc thiên tai, di sản sống và vai trò của cộng đồng trong gìn giữ các giá trị di sản.

Các trường hợp nghiên cứu so sánh điển hình, các nhóm làm việc chuyên môn và phân tích thực địa sẽ giúp kiểm chứng những cách tiếp cận hiện hành qua các bối cảnh di sản cụ thể, từ đó xác định những lĩnh vực cần tiếp tục hoàn thiện và hướng dẫn.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho biết: “Tính xác thực có vai trò nền tảng trong cách chúng ta nhận diện và bảo vệ Di sản Thế giới, và cần được hiểu trong chính bối cảnh văn hóa nơi di sản tồn tại. Châu Á – Thái Bình Dương có nhiều kinh nghiệm về di sản sống, tính liên tục, phục dựng, tri thức truyền thống và mối quan hệ giữa cộng đồng với di sản. Hội nghị này có thể góp phần chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành các cách tiếp cận rõ ràng hơn, dựa trên bằng chứng và có thể áp dụng trong toàn bộ hệ thống Di sản Thế giới.”

Từ kinh nghiệm khu vực đến khuyến nghị thực tiễn

Một kết quả quan trọng của Hội nghị là đóng góp vào quá trình xây dựng Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, đưa ra hướng dẫn thực tiễn để các quốc gia tham khảo trong nhận diện di sản, xây dựng Danh sách Đề cử Dự kiến, lập Hồ sơ đề cử, cũng như bảo tồn, quản lý và giám sát các di sản.

Mục tiêu rộng hơn là thúc đẩy việc đánh giá tính xác thực theo hướng nhất quán, bao trùm và dựa trên minh chứng trong những bối cảnh văn hóa khác nhau, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về Giá trị Nổi bật Toàn cầu, tính toàn vẹn, cơ chế bảo vệ và quản lý hiệu quả. Những kết quả này sẽ đóng góp vào nỗ lực xây dựng một Danh sách Di sản Thế giới có tính đại diện, cân bằng và đáng tin cậy hơn.

Việt Nam đóng góp vào đối thoại toàn cầu

Phát biểu tại buổi Họp báo công bố thông tin, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam cho biết: “Việc đăng cai Hội nghị khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trên cương vị thành viên Ủy ban Di sản thế giới nhiệm kỳ 2023 – 2027. Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phát huy vai trò đầu mối điều phối, kết nối đối ngoại đa phương với chuyên môn di sản, các cam kết quốc tế với nhu cầu thực tiễn của địa phương. Qua đó, Việt Nam tham gia định hình nội dung thảo luận, tập hợp các góc nhìn của khu vực và thúc đẩy chuyển hóa tri thức thành khuyến nghị chính sách. Hội nghị diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm Việt Nam tham gia UNESCO và 50 năm quan hệ hợp tác Việt Nam – UNESCO, giai đoạn 1976 – 2026. Trong nửa thế kỷ qua, UNESCO đã đồng hành cùng Việt Nam trong bảo tồn di sản, phát triển giáo dục, khoa học và văn hóa; Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào các cơ chế và quá trình xây dựng chính sách của Tổ chức”.

Với hệ thống Di sản Thế giới và thiên nhiên đa dạng cùng nhiều năm kinh nghiệm trong công tác bảo tồn, Việt Nam mang đến những bài học thực tiễn phù hợp với nội dung thảo luận của Hội nghị. Chương trình sẽ xem xét trường hợp Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội và tiếp tục tại Ninh Bình với hoạt động khảo sát thực địa chuyên môn.

Hội nghị diễn ra vào thời điểm Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ hợp tác trong năm 2026. Cũng trong năm nay, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết phát động Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững giai đoạn 2027-2036, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng. Việc đăng cai Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương tạo thêm một diễn đàn để kinh nghiệm và góc nhìn của Việt Nam đóng góp vào tiến trình thúc đẩy vai trò của văn hóa trên toàn cầu.

Công trình Điện Kính Thiên được kỳ vọng phục dựng trong thời gian sớm nhất

Tại cuộc họp báo, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội, chia sẻ cụ thể về quá trình bảo tồn di sản Hoàng thành Thăng Long cùng bài toán tính xác thực trong phục dựng Điện Kính Thiên. Được biết, khi Hoàng thành Thăng Long được UNESCO ghi danh vào năm 2010, Việt Nam đã cam kết thực hiện 8 điều kiện, trong đó có yêu cầu tiếp tục mở rộng nghiên cứu. Sau 20 năm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị, tổng kết năm 2022 cho thấy một số yếu tố hiện hữu (như các tòa nhà trong khu vực di sản) có thể ảnh hưởng đến việc thực hiện cam kết, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Di sản Thế giới và các Bộ, ngành để tháo gỡ.

Đặt trong câu chuyện phục dựng Điện Kính Thiên, ông Nguyễn Thanh Quang khẳng định yêu cầu bảo tồn nguyên vẹn các di tích gốc để đảm bảo tính xác thực: “Không phải làm ra mà tìm kiếm những gì cha ông để lại, bảo đảm đầy đủ, bảo tồn toàn bộ các di tích gốc để các thế hệ sau tiếp tục nghiên cứu.”

Ông nhấn mạnh, việc bảo tồn di tích gốc không có nghĩa là kết thúc quá trình phát huy giá trị di sản, mà cần xây dựng chiến lược diễn giải hấp dẫn du khách, qua đó làm tăng Giá trị Nổi bật Toàn cầu của di sản. Về tiến độ, ông Quang nói, công trình Điện Kính Thiên được kỳ vọng phục dựng sớm nhất có thể, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua chủ trương phê duyệt và các thủ tục tiếp theo đang được hoàn thiện.

Ra mắt đồ họa kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976–2026)

Trong khuôn khổ buổi họp báo, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã chính thức ra mắt Đồ họa nhận diện kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976–2026). Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm dấu mốc nửa thế kỷ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO trong các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, khoa học, thông tin và truyền thông. Bộ đồ họa là tác phẩm đạt Giải Nhất của Nhóm Manifesco (TPHCM) vượt qua 108 tác phẩm dự thi trên toàn quốc.

Đồ hoạ kỷ niệm kết hợp nhiều yếu tố hình ảnh: số 5 được tạo nên từ những đường nét song song mang sắc xanh UNESCO, tượng trưng cho nền tảng được vun đắp qua năm thập kỷ hợp tác. Số 0 lấy cảm hứng từ hình ảnh chiếc nón lá Việt Nam. Từ phần tâm màu đỏ, những đường nét đa sắc lan tỏa ra bên ngoài, thể hiện sự đa dạng văn hóa và 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững. Theo ý tưởng thiết kế do nhóm tác giả trình bày, các yếu tố này kết nối bản sắc Việt Nam với tầm nhìn quốc tế của quan hệ hợp tác Việt Nam – UNESCO.

BÀI VIẾT KHÁC